A VİTAMİNİ

VİTAMİN, VİTAMİNLER HAKKINDA ÖNEMLİ BİLGİ VE AÇIKLAMALAR.

  

VİTAMİNLER

A VİTAMİNİ

A VİTAMİNİ HAKKINDAKİ BİLGİLER

A vitamini vücutta birçok yaşamsal rol oynar, sağlıklı cilt ve mukoza için vazgeçilmezdir.A vitamini bir proteinle bileşerek rodopsini oluşturur, bu bizim geceleri görmemizi sağlayan maddedir.A vitamini bağışıklılığı arttırır:Vücudun enfeksiyonlara karşı en temel savunma hattı olan T lenfositlerinin üretimini artırır.A vitamini özellikle solunum yolu hastalıklarına karşı etkilidir.

Yağda çözünen A vitamini iki şekilde bulunur:Preformed (önceden oluşmuş) A vitamini ve provitamin A. Preformed A vitamini aslında retinoid ailesinde bulunan retinol adlı bir bileşimdir.Retinoidler karaciğer, yumurta sarısı, süt ve tereyağı gibi hayvansal besinlerde bulunur.

Provitamin A, ya da beta-karoten, ise 600 karotenoidden biridir, benzer bileşimlerden oluşan karotenoid ailesinin sadece  birkaçı yakından incelenmiştir.Eğer A vitamini eksikliği varsa, vücut beta-karoteni A vitaminine dönüştürebilir.

Karotenoidler koyu yeşil yapraklı sebzeler ile sarı ve turuncu sebze ve meyvelerde bulunur.İyi besin kaynaklarının bazıları kayısı, brokoli, karalahana, hardal yaprakları, kantalup kavunu, havuç, mango, papaya, şeftali, ıspanak, sarı kabak, tatlı patates, Brüksel lahanası ve bal kabağıdır.

Beta-karoten güçlü bir antioksidandır.Beta-karoten, A vitaminine dönüştürüldüğünde antioksidan etkisini kaybeder.

DOĞRU MİKTAR

Önceden oluşmuş A vitamini ya da retinol, internasyonel ünite (IU) ya da retinol eşdeğeri (RE) ile ölçülür.Önceden oluşmuş A vitamini için tavsiye edilen günlük doz 5000 IU ya da 1000 RE’dir.

Önceden oluşmuş A vitamini yüksek dozlarda zehirli olabilir.Gün içinde 25,000 IU’yu aşmayın.Önceden oluşmuş A vitamini fazlası doğumda komplikasyonlara sebep olabilir;hamile kadınlar günde 5000 IU’yu aşmamalıdır.

Provitamin A’nın (beta-karoten) herhangi bir dozda zehirli olduğu enderdir.Beta-karoten mg ile ölçülür, 3 mg beta-karoten, 5000 IU provitamin A’ya eşdeğerdir.

Amerikan diyetinde ciddi beta-karoten eksikliği vardır.Günlük ortalama beta-karoten alımı 2 mg’nin altındadır;birçok bilim insanı  hastalıklardan azami korunma sağlamak için günde 6 mg beta-karoten ihtiyacımız olduğuna inanıyor.

MUHTEMEL FAYDALARI

Bir zamanlar Avitamini üzerine yapılan araştırmalar beta-karoten, retinol ve diğer karotenoidleri aynı kefeye koyuyordu.Bugün bilim insanları hangi bileşimlerin vücutta hangi işlevleri yerine getirdiğini incelemek konusunda daha dikkatliler.Şimdi biliyoruz ki beta-karoten  ve retinoller, insanları hastalıklara karşı korumak açısından eşit derecede önemli, fakat farklı rollere sahiptir.

KANSER-Birkaç araştırma, beta-karoten ve bazı durumlarda A vitamininin kansere karşı etkili silahlar olabileceğini iddia ediyor.Genellikle, popülasyon (nüfus) çalışmaları, daha az yeşil yapraklı sebze yiyen kesimlerde daha fazla yiyenlere kıyasla daha yüksek kanser oranları olduğuna işaret ediyor.Fakat daha özel araştırmalar, beta-karotenin bazı kanser türlerine karşı yararlı olabileceğini gösteriyor.

Ağız ve Yemek Borusu Kanseri:Bu kanser çeşitleri tütün kullanımı ve aşırı alkol tüketimi ile yakından ilişkilidir.Bazı araştırmalar, en yüksek ağız ve yemek borusu kanseri oranlarına sahip kesimlerde, düşük meyve ve sebze tüketimi ve düşük plazma beta-karoten seviyeleri bulunduğunu gösteriyor.A vitaminin, ağız boşluğu kanserlerinde tümör oluşumunu güçlü bir şekilde engellediğine  inanılıyor.

Mide Kanseri:Çeşitli araştırmalar, yeşil ve sarı yapraklı sebze tüketiminin mide kanseri oranının düşmesiyle bağlantılı olduğunu ve mide kanserine yakalanan kişilerin serumunda beta-karoten oranının düşük olduğunu gösteriyor.

Kolon ve Rektum Kanseri:Çeşitli araştırmalarda meyve ve sebze tüketiminin kolon ve rektumda kanser riskini azalttığı iddia ediliyor.Ama araştırmacılar bütün bunları sadece beta-karotene bağlamaya niyetli değil.Meyve ve sebzeler bu çeşit kanseri önlemekte rol oynayabilecek başka vitaminler, başka karotenoidler ve lifler bakımından da zengindir.

Mesane Kanseri:Düşük beta-karoten seviyeleri ile mesane kanseri riski bağlantısını gösteren birkaç araştırma var.

Göğüs Kanseri:Yakın zamanda New York, Buffalo’da yapılan bir araştırmada, 83 göğüs kanserli ve 113 sağlıklı kadın incelendi.Araştırmacılar kanserli kadınların, sağlıklı kadınlara oranla, daha düşük plazma beta-karoten konsantrasyonlarına sahip olduğunu buldular.

Batı New York eyaletinde 439 post-menopozal (menepoz sonrası) dönemdeki kadınla yapılan bir başka araştırmada, aile geçmişi, ilk hamilelik tarihi gibi diğer bütün etkenler tartıldıktan sonra, göğüs kanserine yakalanma riski en yüksek olan kadınların düşük beta-karoten alanlar olduğu ortaya çıktı.

Servikal (Rahim Boynu) Kanser:Bazı araştırmalar meyve ve sebze tüketimi ile servikal kanser arasında ters orantı olduğuna işaret ediyor.Yakın zamanda Ulusal Kanser Enstitüsü tarafından dünyanın en yüksek servikal kanser oranına sahip olan Latin Amerika’da yapılan bir araştırmaya göre, yüksek beta-karoten tüketimi servikal kanser riskini %32 azaltıyor.

Ağız Kanserleri:Ağız boşluğu kanserleri tütün ve alkol kullanımıyla yakında ilişkilidir.Hayvanlarda yapılan araştırmalar, beta-karoten, A ve E vitaminlerinin kanser oluşumunu ciddi şekilde önleyebildiğini gösteriyor ve araştırmacılar doğru tedaviyi bulabilmek için insan deneyleri üzerinde çalışıyor.

Akciğer Kanseri:Johns Hopkins Hijyen ve Halk Sağlığı Okulu’ndaki araştırmacılar, akciğer kanserine yakalanan erkek ve kadınların kan serumu seviyelerini akciğer kanserine yakalanmayanlarla karşılaştırdı.Bu bulguları temel alarak, araştırmacılar serum beta-karotenin düşük seviyelerde olmasının skuamöz hücreli akciğer kanser riskini artırabileceği hipotezini ortaya attılar.(E vitamini eksikliği her çeşit akciğer kanseri riskini artırır.)Diğer çalışmalar ise beta-karotenin akciğer kanserine karşı koruyucu değerinin kadınlarda daha  güçlü olabileceğine işaret ediyor.

Kalp:Bazı araştırmacılar beta-karotenin, kalp krizi ve felce yol açabilen koroner arter hastalığına karşı güçlü bir koruyucu olabileceğine dikkat çekiyor.Bir antioksidan olan beta-karoten, atardamarlarda pıhtılaşmaya sebep olduğuna inanılan lipitlerin oksidatif zararını engellemeye yarayabilir.

Boston’daki Brigham ve Kadın Hastanesi’nden Dr.Charles Hennekens’in liderliğindeki Doktor Sağlığı Araştırması, yaşları 40ile 80 arasında değişen 22.000 erkek doktoru takip etti.Bu gruptan kronik unstabil anjinali 333 erkeğe her gün  50 mg beta-karoten verildi.Beta-karoten alan erkeklerin kalp krizi geçirme, revaskülarizasyon yapılma, bypas ameliyatı olma, tıkanık damarları açmak için anjiyo yatırma ve kardiyovasküler ölüm riskleri ortalama %49 oranında azaldı.

Hala devam etmekte olan ve 87.245 hemşirenin katıldığı Hemşire Sağlığı Araştırması, günde yaklaşık bir  porsiyon beta-karoten bakımından zengin sebze ve meyve yenmesinin sağlıklı kadınlarda  kalp krizi ve felç riskini büyük ölçüde azalttığına işaret ediyor.Günde 15 ila 20 miligram beta-karoten alan kadınların felç riski %40, kalp krizi riski ise %22 oranında azaldı.

Gözler:A vitamini gece görüşü için önemli olan rodopsinin oluşması için gereklidir.Yeni araştırmalar, beta-karotenin yaşlılar arasında yaygın bir göz rahatsızlığı olann kataraktı önleyebileceğini iddia ediyor.Harvard Üniversitesi’nde hemşireler üzerine yapılan iki senelik bir araştırmaya göre karoten bakımından  zengin sebze ve meyveleri bol yiyen kadınların katarakt olma riski, düşük karoten tüketimi olan kadınlara kıyasla %39 daha azdır.Ispanak, tatlı patates ve kış kabağı gibi yiyecekler en iyi koruyuculardır.Araştırmanın büyük bir süprizi var:Havuç bu listede yok.

Cilt:Yıllar boyu A vitamini “cilt vitamini” olarak bilindi.Antioksidan özelliklerinden dolayı, beta-karoten cildin erken yaşlanmasını önleyen bir yöntem olarak benimsendi.Avrupa’da beta-karoten  ve E vitamini gibi antioksidanlardan yapılan kremler, cilt yenileyici olarak satılıyor.A vitaminin sentetik türevleri olan Retin-A ve Tigason, yaygın olarak akne ve sedef hastalığını tedavide kullanılıyor.(Krem halindeki Retin-A’nın kırışıklık gibi yaşlılığın dışarıdan fark edilen belirtilerini azalttığı gözlendi.)Cilt problemlerini gidermek için ağız yoluyla alınan A vitamini çeşitleri doğum defektlerine (bozukluklarına) yol açabilen güçlü ilaçlardır ve hamile kadınlar tarafından kullanılmamalıdırlar.