Aspir

Bitkiseliksir Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi

 

 

|-A- | -B- | -C- | -D- | -E- | -F- | -G- | -H- | -I- | -J- | -K- | -L- | -M- | -N- | -O- | -P- | -R- | -S- | -T- | -U- | -V- | -Y- | -Z- |

  


 A harfi ile başlayan bitkiler

 

  


 

ASPİR
 
(Carthamus tinctorius)
Papatyagiller familyasındandır.Diğer adları yalancı safran ,kır safranı,boyacı aspirini,asfur,haspir,kurtum,dikenli haşhaş,papağan yemi.
 
Eskilerin boya için yetiştirdikleri ve “zaferan-ı kazip”dedikleri bitkide budur ki bu ifade “yalancı safran”demektir.
 
60-120 cm boylarında ,bir yıllık otsu bir bitkidir.Anayurdu Arabistan olmakla birlikte başta Hindistan olmak üzere Türkiye ,ABD,İran,Pakitan gibi ülkelere de yayılmıştır.Almaşık dizilişli sivri uçlu yaprakları kimi türlerinde ince dikenli dişli kimilerinde dikensiz ve düzdür.Agustos –eylül aylarında açan 40 -150 si bir arada topluca 2-3 cm çapa ulaşan çiçekleri genellikle turuncu –sarı renklidir;Kırmızı yada beyaz açanlarıda vardır.Beyaz bir kabukla evrili tohumlar ayçiçeğine benzer ama ondan biraz daha küçüktür.
 
Ülkemizde Balıkesir,Bursa,Çanakkale,Eskisehir,Kütahya;ısparta illerinde yağlı tohumları için yetiştirilir.1998 de Balıkesirde 100 ton ıspartada 50 ton yetiştirilmiştir.
 
Aspir eski Mısır,Yunan,Roma dönemlerinde  bilinen ve yiyecekleri giyecekleri boyamada başvurulan bir bitkidir.Budist rahiplerinin giysileri muhtemelen safran değil de bu bitkiyle boyanmaktadır.
 
Kurutulmuş çiçekleri ve tohumları kaynatılarak yada tohumdan çıkarılan yağı şifa için kullanılır.Kabızlık giderici soğuk algılığında terletici olarak kaynatılmış aspir suyu ya demlenmiş çayı içilir;ancak çok acı olduğu için içimi biraz zordur.
 
Bu çayın adet kanamalarını kolaylaştırıcı özelliğide vardır.Romatizma ağrısının hissedildiği bölgelere aspir yağı dışardan sürülür linolik asit kolestrol düşürücü ve kalp hastalıklarını önleyici etkiler taşır diyetlere katkı sağlar.
 
Bitki cildi tahriş etmediği ona zarar vermediği için kozmetiktede kullanılır.Aspir yağı sararmadığı için vernik ,cila ve boya yapımında da yer alır.Eskiden kandil yağı olarakta kullanılırdı.Tohumlarından yağ çıkarıldıktan sonra geriye kalan küspe hayvan yemi olarak tohumların kendisiyse kuş yemi olarak kullanılır.