A harfi ile başlayan bitkiler

Ayıüzümü (siyah)

SİYAH AYIÜZÜMÜ, KIZAMIK (TERE) 

 VACCINIUM MYRTILLUS L

 (Ericeceae-fam)

BULUNDUĞU YERLER:Kayalıklı, taşlıklı alanlarda, torflu yerlerde, 800 m. deniz seviyesinde, yüksek dağlarda yetişir.

YAPISI:Çok dalı kökü bulunan köksap sünger ve 40 cm. kadar yüksek gövde, yeşil, köşeli dallı çalıcıktır.Yapraklar kısa saplı, çiçek, açık yeşil, dişli, eliptik yumurta biçimindeki yapraklar dökülürler.Çiçekler yaprakların koltuklarında bulunur.Çanak 4-5 yeşil yapraklı, taç yuvarlak çan şeklinde, 4-5 kırmızımtrak yapraklı ve erkek organlar 8-10, meyve yarım ay şeklinde, sulu, mavimsiyah ve pekçok tohumu vardır.

KULLANILAN KISIMLAR:Yaprak ve meyveler kullanılır.Yapraklar çiçek açma zamanında (Mayıs-Haziran aylarında) toplanır.Gölgede veya 40 dereceye kadar ısılı fırınlarda kurutulur.Kuru yapraklar yeşil, kokusuz ve az acı tattadır.Kuru ve havadar binalarda muhafaza edilr.
Meyveler olgunlaşınca (Ağustos-Eylül aylarında) toplanır.Gölgede veya 70 dereceye kadar ısılı fırınlarda kurutulur.Kuru meyveler mavimsiyah, kırışık, karakteristik kokulu ve mayhoş tattadır.Rutubet miktarı % 12’dir.Torbalarda paketlenir, kuru ve havadar binalarda muhafaza edilir.

KİMYEVİ TERKİBİ:Yapraklar sepi maddeler, %20 kadar pirokateşin ürünleri mirtilin ve neomirtilin (insulin tesirli) glikozidler, kversetin, izokversetin ve kversitrin flavonoidleri, meratin, ramnozid-kversetin, vitamin C, eterik yağ, provitamin A, olein, ursol ve kinin asidi vs. ihtiva eder. Meyveler %12 kadar sepi maddeler, mirtilin (nebati insulin), %7 kadar organik asidler, şekerler, vitamin C, provitamin A, vitamin B-kompleks, boyama arbutin, pektin vs. ihtiva eder.

HANGİ HASTALIKLARDA KULLANILIR:Bitki kalkololitik tesir eder, yani böbrek ve safra kesesi taşlarını parçalar, kabız ve iştihayi uyarır.Böbreklerde, mesane ve safra kesesi taşlarında, ishal ve gazlara karşı kullanılır.

Kırmızı ayıüzümü yaprakları halka tababetinde şeker hastalığı, kronik bronşit, kusmalı mide ağrıları, fena ağız kokusu, beyaz akıntı vs.de kullanılır.

Meyveler ishale karşı (özellikle çocuk ishalleri), görme zaafiyeti, şeker hastalığı, hazmı kolaylaştırıcı olarak kullanılır.

Kök haşlanarak elde edilen mayi karaciğer hastalıklarına tavsiye olunur.

KULLANILIŞI:Yapraklardan 2 çorba 0,5 lt. kaynar su ile haşlanır ve 2 saat bekletilir,günde 4 defa yemeklerden evvel birer çay bardağı alınır.Meyveden 3 çorba kaşığı 1 lt.suda 20 dakika kaynatılır,çay gibi içilir.

Kırmızı ayıüzümü  (Vaccinium vitis-idaeda L.) de halk tebabetimizde kullanılır.Bunun yaprakları deimsi, daima yeşil, noktalı koyu benekleri vardır.Meyve yeri-açıkkırmızıdır. Yapraklar arbutin, hidrohinon, gal, elag, hinin, hierozid,tanenler,vitamin C vs. ihtiva eder.Yaprak ve meyveler kan tükürme, romatizma, podagra, rahim kanallarında, yalnız yapraklar-böbrek ve mesane iltihapı ve kum, malarya, sıtma, vs. hastalıklara kullanılması tavsiye olunur.