Bayır Turpu

Bitkiseliksir Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi

 

 

|-A- | -B- | -C- | -D- | -E- | -F- | -G- | -H- | -I- | -J- | -K- | -L- | -M- | -N- | -O- | -P- | -R- | -S- | -T- | -U- | -V- | -Y- | -Z- |

  

  


 B harfi ile başlayan bitkiler

 

  


 

BAYIR TURPU
(Armoracia rusticana yada Cochlearia armoraica)
Turpgiller familyasındandır.Diğer adları acırga, eşek turpu, kara turp, yaban turpu, yabani kaşkotu.50-150 cm boylarında, yumru köklü, çok yıllık, kültürü yapılan bir bitkidir.Ezilip yaralandığında yakıcı bir koku yayan, ucu sivri, yumurtamsı, ince dişli kenarlı, dalgalı, boyları bazen bir metreye yaklaşan, saplı,iri yaprakları vardır.Haziran-temmuz aylarında yaprak koltuklarında beyaz yada bazen mavi salkımlar halinde çiçekler açar.
Anayurdu Akdeniz çevresi olmakla beraber, ılıman iklime sahip bütün bölgelerde, Avrupa’da, ABDde ve ülkemizde üretimi yapılır.

Üretim tohumladır ama kökleri bölünerek yada kökten alınan kalemdede yapılabilir.

Antik bir oyunda bayırturpuyla ilgili şöyle bir cümle geçer:”turpun değeri kurşunla, pancarın değeri gümüşle, bayırturpunun değeri altınla ölçülür.”Bayır turpu musevilerin geleneksel acılı bitkilerindendir.

Sonbaharda topraktan çıkarılın yumru köklerin dışı sarımsı içi beyaz ve etlidir.

Genel olarak taze yada salamuraya yatırılmış kökü kullanılır.Tazesi rendelenerek kurutulmuşuda ender olarak toz halinde.Bu kök kendi halindeyken kokmaz, ama kesilir yada çizilirse, keskin, ve çok güçlü,göz yaşartıcı, düzensiz bir koku salgılar.10-20 dakika sonra bu koku yok olur.

Çiğken keskin lezzetli ve hafif acı yaprakları salatalara girer.Sebze olarak pişirildiğinde acılık azalır,hatta kalmaz.Bayırturpu günümüzde yemeklere , salatalara eklenerek kullanılır.Yağlı yemeklerin sindirimini kolaylaştırır.Dana rosto ile bayırturpu sosu iyi gider.

Yumru kökün bileşiminde glikozit, sinigrin, hardal yağı, C vitamini ve kalsiyum, sodyum,magnezyum gibi  mineraller bulunur.İştah açıcı,sindirim kolaylaştırıcı,idrar,gaz ve balgam söktürücü,idrar yolları rahatsızlıklarını iyileştirici, mikrop öldürücü,soğuk algınlığını giderici ve hafif ishal edici etkileri vardır.

Eklem ağrıları içinde çiçekli yapraklar ağrıyan yere lapa olarak uygulanır.Rendelenmiş bayırturpu romatizma ağrılarıyla çeşitli cilt rahatsızlıklarına iyi gelir.

Sirkesi istah açar.Bu sirkeyi elde etmek için 5 yemek kaşığı rendelenmiş taze bayırturpu 1 şişe sirke içine katılır ve iki hafta bekletilir.Sonra günde iki-üç kaşık içilmesi iştah açmanın yanında ,sindirimide kolaylaştırır.
Dikkat bayırturpunu hamile hanımlarla böbrek sorunu olanlar fazla kullanmamalıdır.