Bozot

Bitkiseliksir Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi

 

 

|-A- | -B- | -C- | -D- | -E- | -F- | -G- | -H- | -I- | -J- | -K- | -L- | -M- | -N- | -O- | -P- | -R- | -S- | -T- | -U- | -V- | -Y- | -Z- |

  

  


 B harfi ile başlayan bitkiler

 

  


 

BOZOT
(Marrubium vulgare)
Ballıbabagiller familyasındandır.Diğer adları köpek otu, köpek ayası, akköpek otu, it sineği, karaderme, kukas otu, mayasıl otu.
(Marrubium İbranicede “acı özsu” demek olan marrob sözcüğünden gelir;vulgare ise “bildik yaygın, herkesçe bilinen” demek.

20-60 cm boylarında;kare kesitli, ince tüylü, beyaz renkli, dallara ayrılan, bir gövdesi olan, hoş kokulu,çok yıllık otsu bir bitkidir.Karşılıklı dizilişli dişli kenarlı buruşuk görünüşlü yüreğimsi yapraklarının üst yüzleri beyaz yünsü tüylüdür.Yaprak uçlarında yün gibi örtüler bulunur.Bitkinin ikinci yılında mayıs-eylül aylarında yaprakların koltuğunda tutamlar halinde iki dudaklı ,küçük beyaz çiçekler  çıkar.Bunlar 2 mm uzunluğunda gözyaşı biçimli parlak koyu kahverengi tohumlara dönüşür.

Anayurdu Güney Avrupa dır.Kuzeyi hariç bütün Avrupada Akdeniz çevresinde Asyada ABD,Kanada ve Meksikada Yeni Zelanda da Avusturalyada Türkiyede 1500 metre yüksekliğe kadar olan hemen her yerde kendiliğinden yetişir.
Bitkininbol güneşli tarla bahçe ve hatta evlerde yetiştirilmesi mümkündür.İlkbahar sonunda tohumlar ekilir,yaz sonunda fideler 30 cm aralıklarla şaşırtılır.
 

Antik dönemde Mısırlılar onu öksürüğe karşı olduğu kadar çeşitli zehirlere karşı panzehir olarakta kullanmışlardır.Eski Yunanlılarsa daha çok köpek ısırmalarına karşı.Eski Hint tıbbı Ayurveda’da Avustralya Kuzey Amerika Yerlilerindeyse daha çok solunum yolları rahatsızlıkları için kullanılmıştır.

Hippokrates (İÖ 460-377) ve ardılları bir çok hastalığı bununla iyileştirmişlerdir.İnsanlar bu marifetli otun büyülü gücü olduğuna kötü ruhları kovduğuna inanmışlardır.Musevilerin Hamursuz bayramının geleneksel bitkilerindendir.

Yapraklar ve çiçekli dallar mayıs-haziran aylarında toplanıp kurutulur,baharat olarak kullanılır.Koku verici olarak şerbet şurup gibi bazı içeceklewrle şekerlemelere katılır.Bazı reçellere İngilterede de bira yapımına girer.

15-17 yy Osmanlı Saray yemekleri içinde “kendene çorbası”adıyla bozot çorbasınında bulunduğunu ögrenmek insana heyacan veriyor!
Günümüzde Bursa Karacabey den alınan bir bal örneği üzerinde yapılan incelemede  en çok poleni bulunan bitkinin bozot olduğu görülmüştür.
Bileşiminde potasyum nitrat, marrubiin adlı acı madde, saponin, tanenler, reçine, helme ve bolca C vitamini bulunur.
Çiçekli dalları idrar gaz ve balgam söktürücü, safra arttırıcı, göğüs yumuşatıcı, spazm çözücü, terletici, kurt düşürücü, ağrı kesici, mide iyileştirici, zayıflatıcı.

İştahsızlık, uykusuzluk, bronşit, astım, selülit, kalp, karaciğer, akciğer, ateş, öksürük, sinirlilik, şişmanlık,adet düzensizlikleri gibi rahatsızlıklara iyi gelir.

Bu şikayetler için 2 çorba kaşığı kuru bitki yarım litre kaynar suya atılıp demlenir,günde 3-4 kez yemeklerden önce birer çay bardağı içilir.Kalp ve akciğer problemleri için içiliyorsa bal ile karıştırmakta fayda vardır.
Kaynatılmış suyu yaralara , egzamaya dışardan uygulanır.
Soğuk algınlığı başlarken 9 adet bozot yaprağı kıyılıp 15 ml balla karıştırılıp yenirse şikayet ortadan kalkar.Aynı işlem gerekirse birkaçkez tekrarlanır.
Dikkat:hamile hanımların kullanmamaları gerekir.

Parfümeri sanayinde de kullanılır.

Yaprağından demlenen çay ağaçlardaki pamukçuk bitine karşı kullanılır,bunun için sıvı el pompasına doldurulup sıkılır.
Aynı sıvı bir tabaktaki bir miktar süte karıştırılıp bırakılırsa süte gelen sinekler ölür.
Veteriner hekimlikte de hayvanların irinli yaralarının üzerine lapa olarak uygulanır.