Centiyane

Bitkiseliksir Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi

|-A- | -B- | -C- | -D- | -E- | -F- | -G- | -H- | -I- | -J- | -K- | -L- | -M- | -N- | -O- | -P- | -R- | -S- | -T- | -U- | -V- | -Y- | -Z- |

C-Ç harfi ile başlayan bitkiler

CENTİYANE

(Gentiana lutea)

Kantarongiller familyasındandır.Diğer adları sarı jansian, kral şamdanı, sarı afet, sarı gelin, küşat, büyük kantoron, defne yezit.

75-120 cm boylarında kalın gövdeli, çok yıllık, köksaplı, otsu bir dağ bitkisidir.Yapraklar karşılıklı dizilişli mızraksı- yumurtamsı tabandakiler daha geniş 5-7 damarlı gri yeşil renklidir.Yaz aylarında üst yaprakların koltuklarından çıkan sarı çiçekler yoğun başak oluştururlar.

Anayurdu Türkiye Balkanlar ve Orta Avrupadır.Ancak aşırı toplama yüzünden azalmıştır; Türkiyede nadir olarak Bursa Uludağ’da ve Ödemiş- Bozdağ’da bulunur.Çok eski çağlardan beri bilinen ve kullanılan bir bitkidir.Bilimsel adınıda zaten savaşta aldığı yaraları iyileştirdiği için İlirya kralı Gentius’tan almıştır.

4-5 yıllık bitkilerin kökleri topraktan çıkarılıp temizlenir ve kurutulur.1-3 cm çapında 10-20 cm uzunluğunda silindirik parçalar halindedir.Üzerinde ince sarı bir mantar tabakası bulunur.Bitkinin kendine özgü hoş kokusu vardır, önce tatlımsı ardından acı lezzetlidir.Kurutma önce güneşte sonra gölgede yapılmalıdır.Toz haline getirilecekse öğütülür yada demlemek için parçalar halinde bırakılır.

Soyu sadece Türkiye’ den değil yeryüzünden de silinmek üzere olan bu tür yerine diğer “Gentiana” türlerinin toprak üstü kısımlarıda aynı sonuçları verdiği için onlara yönelmekte yarar vardır.Bu türler şunlardır:G. Asclepiadea,Gcruciata,G.olivieri.Bileşiminde yağ tanen , pektin, gentiopikrin gibi glikozitler bulunur.Sindirim sistemini uyarıcı ve düzenleyici, iştah açıcı, güçlendirici, ateş düşürücü, parazit düşürücü, iç temizleyici, alyuvar arttırıcı, yaraları iyileştirici özellikleri vardır.Halsizlik yorgunluk, iştahsızlık, kansızlık, bağırsak parazitleri, nekahet,sıtma, verem,karaciğer ve safra kesesi rahatsızlıklarına , her türlü yaraya karşı kullanılır.