C-Ç harfi ile başlayan bitkiler

Çiçeksiz Dışbudak Ağacı 

 ÇİÇEKSİZ DİŞBUDAK AĞACI

    FRAXINUS EXELSIOR L.

       (Oleaceae-fam.)   

Bulunduğu Yerler: Dağ etek ve kuşaklarında, geniş yapraklı ağaçlar arasında ve her tarafta yetişir.

Yapısı: Kabuğu koyuboz renkte, yüksek, çabuk yetişir ağaçtır. Yapraklar karşılıklı, tüysü 40 cm. kadar uzun, dişli, alttaki ana damar boydan boya kıllı, yumurtaması mızrak biçimindeki 9-17 yaprakçıklardan ibarettir. Çiçekler bir meyve örneği ve iki erkek organdan oluşuk iki cinsiyetle, süpürgemsi çiçek demetinde toplu bulunurlar. Çanak ve taç yaprakları yoktur. İlkbaharda yaprakların çıkmasından evvel çiçek açarlar. Meyveler eşkenar kahve rengi kanakçıklardır.

Kullanılan Kısımlar: Gövde kabukları, bazende yapraklar kullanılır. Kabuklar ilk baharda, bitkiye su yürümeye başladığında soyulur. Gçlgede veya 50 dereceye kadar ısılı fırınlarda kurutulur. Rutubet miktarı %12 dir. Kuru kabuklar boz renkte kokusuz ve acı tattadır. Balya halinde paketlenir. Yapraklar tam inkişaf safhasında (Mayıs-Temmuz aylarında) toplanır. Gölgede veya 40 dereceye kadar ısılı fırınlarda kurutulur. Rutubet miktarı %12 dir. Torba veya balya halinde paketlenir. Kuru ve havadar binalarda muhafaza edilir.

Kimyevi Terkibi: Kabuklar fraksin glikazide ve çözülmesinden fraksetin ve sepi maddeleri ihtiva eder.

Yapraklar kıversetin, manit, inozit, eterik yağ, kalsiyummalatı, tanenler, vitamin C vs. ihtiva eder.

Hangi Hastalıklarda Kullanılır: Ateş düşürücü ve zayıflatıcı tesirdedir. Sıtma kabız, solucan, mafsal iltihabı (ardrid), romatizma, sarılık vs. hastalıkların tedavisinde kullanılır.

Dişbudak kabuğu halk tebabetinde sıtma, ishal, dizanteri, ateş düşürme ve işihayi kuvvetlendirici araç olarak kullanılması tavsiye olunur. Zayıflatıcı araç olarak ve solucanlara karşı kullanılır. Haricen lapa halinde yara ve çibanlara karşı konur.

Kullanılışı: Kıyılmış kabuklardan 1 çorba kaşığı 0,5 lt suda 10 dk kaynatılır, süzüldükten sonra günde 3 defa yemeklerden evvel birer kahve fincanı alınır.

(Franius ornus L.) çiçekli dişbudak bunun çiçekleri halk tebabetimizde öksürük (boğmaca) karşı kabukları kuvvetlendirici ilaç olarak; haricen de diş etlerinin kuvvetlenmesi için; ağaç kesilirken akan usareside zayıflatıcı araç olarak kullanılır.