(Acorus calamus)

Yılanyastığıgiller familyasındandır.Diğer adları azak eğiri, eğir,eğil,eğir kökü,hazambel,hazanbel,yelotu,kokulu saz,hint kamışı.

Dere ve durgun su kıyılarında yetişen 50-125 cm boylarında , yalın saplı, şerit yapraklı 5-9 cm uzunluğunda tıkız başak çiçekli köksaplı çok yıllık bir su bitkisidir.Mısır koçanını andıran uç tarafa doğru hafif konik olan silindirik erguvani- siyahımsı çiçeklerini haziran-temmuz aylarında açar.Bu çiçekler daha sonra yeşilimsi meyvelere dönüşür.

Sapanca , yeniçağa ve Beyşehir gölleri kıyılarında çok yetişir.Osmanlı imparatorluğu döneminde tedavide bolca kullanılmış değerli bir bitkidir.Evliya çelebi Seyahatname’sinde bitkinin şifalı etkilerini över de över”Doğrusu bin kere şifası görülmüştür” diyecek kadar.

Tedavide kullanılan köksaplar ilkbaharda bataklıktan çıkarılır, iyice yıkanır, yan köklerden, toprak ve üst kısımlarından temizlenir.10-15 cm lik parçalar halinde kesilir.Kalın parçalar uzunlamasına yarılır.Damıtma yoluyla yağ elde edilecekse köksaplar soyulmaz, başka amaçlarla kullanılacaksa soyulur.Bu parçaların çabuk ve iyi kurutulması gerekir.Bununiçin hava akımı olan yerlerde yada tercihen 30 derecenin altında fırında kurutulur.

Özel not: Turhan Baytop egriotunun tıbbi bitki olarak 1550 de Türkiye’den Avrupa’ya götürüldüğünü oradan yayıldığını yazıyor.Bugünse 70 gramlık paketlerde özel sektörce büyük marketlerde satışa sunulan “ Eğir kökü1nün ithal ürün olduğunu görüyoruz… Anadolu’daki kaynakları mı kuruttuk yoksa dışalım ürün daha mı ucuz araştırmak gerek.

Çay demleme:Bir iki çay kaşığı dolusu kök bir bardak kaynar suyla haşlanır 10-15 dakika demlendikten sonra süzülür.Günde 1-2 bardak ılık çay tatlandırılmadan öğlen ve akşam yemeklerinden 15-20 dakika önce içilir.