H harfi ile başlayan bitkiler

Hercai Menekşe

HERCAİ MENEKŞE 

  VIOLA TRICOLOR L.

 (Violaceae-fam.)

Bulunduğu Yerler: Kuru taşlıklı yerlerde, tarla ve ekinliklerde, çayır ve çalılıklar arasında yetişir.

Yapısı: Kökü iğ şeklinde, Gövde 45 cm. kadar yüksek az dallı, doğru, köşeli bir yıllık otsu bitkidir. Alt yapraklar kalp, yumurta biçiminde,  yukarıdakiler eşkenar mızrak şeklinde almaşık, uzun saplı, iki gonca yağrağı vardır. Çiçekler bireyli, uzun saplı, sarı menekşe, mavili, beyazlı alacalı taç yaprakları bulunur. Çanak ve taç 5 er yapraklı erkek organlar da 5 adet ve kahve rengidedirler. Meyve çok tohumlu ve 3 bölüm halinde çatlar. Tohumlar Kahverengi, parlak, yumurta şeklindedirler.

Kullanılan Kısımlar: Yerüstü kısımlar kullanılır. Bunlar çiçek açma zamanında  (mayıs- ağustos aylarında) toplanır. Gölgede veya 40 dereceye kadar ısılı fırınlarda kurutulur. Kuru bitki kokusuz, tatlımsı tattadır. Rutubet payı % 14 tür. Balya halinde paketlenir. Kuru ve havadar binalarda muhafaza edilir.

Kimyevi Terkibi: Yerüstü kısımları ile kökler, rutin glikozidi ihtiva eder, çiçeklerde antosian glikozidi vilonin bulunmuştur., yerüstü kızımlarda eterik yağ, b- karotin, violaksantin, zeoksantin, flavoksantin, vitamin C, saponinler, kalsiyum ve magnezyum  tuzları, tanenler, helmeli madde, salisil ve şarap asidi vs. ihtiva eder. Köklerde violametin alkaloidi bulunmuştur.

Hangi Hastalıklarda Kullanılır: Bitki balgam söktürücü, dezenfekte edici, idrar söktürücü, terletici, sinirleri yatıştırıcı, zayıflatıcı te sirdedir.  Bronş bezlerinde ifrazatı hızlandırır, histeri, idrar yolları hastalıkları, romatizma, organizmada su birikmesi, cilt ağrıları (ekzamalar sirace deri yağ bezleri iltiabı (akne), çakmak (impetigo) ve kuru öksürüklerde hala ilaç olarak kullanılır.

Halk tababetinde deri civilceleri, boğmaca, mesane ve böbreklerde kum ve taş ateroskleroz, sirace vs. kullanılır.

Haricen gıcık, cerahatlı deri sivilceleri, raşitizm, siraceli yaralarda banyo ve kompres; uykusuzluk, baş ağrısında haşlama suyu ile yıkamak; taze usaresi de yara ve şişkinliklere karşı kullanılır.

Kullanılışı:  bitlkiden  2 çorba kaşığı 400 gr. kayvar su ile haşlanır, 2 saat bekletilir. Günde 4 defa yemeklerden evvel birer çay bardağı alınır.

Halk tababetimizde kokulu menekşe(viola adorata I.) de kullanılır. Bu menekşe çalılıklar arasında, ormanlarda memleketin her yerinde bulunur. Mart – nisan aylarında çiçek açar. Bunun da yerüstü kısımları çiçek açma zamanında toplanır veya tohumları olgunlaştıktan sonra kökleri çıkarılır. Aynı maddeleri ihtiva eder , tıpkı hercai menekşesi gibi hastalıklara kullanılır