Isırgan

Bitkiseliksir Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi

 

 

|-A- | -B- | -C- | -D- | -E- | -F- | -G- | -H- | -I- | -J- | -K- | -L- | -M- | -N- | -O- | -P- | -R- | -S- | -T- | -U- | -V- | -Y- | -Z- |

  

  


 I harfi ile başlayan bitkiler

 

  


 

Isırgan

 

ISIRGAN 

 URTICA DIOICA L.

(Urticaeae-fam.)

 

Bulunduğu Yerler: Memleketin her tarafında, organik maddeler bakımından zengin ve sulak topraklarda yetişir.

Yapısı: Çok dallı köksap sürüngen, 30-150 cm kadar yüksekliğinde , evcikli çok yıllık bir bitkidir. Yapraklar karşılıklı, kalp şeklinde eşkenar mızrakımsı, dişli, koyu yeşil, hem yaprak ve hemsap yakıcı  sert tüylerle kaplıdır. Çiçekler; ufak, yeşil,  bir cinsiyetli, üst yaprak koltuklarında püskül halinde sarkan  çiçek demetlerinde topludur. Meyve; kuru,bir tohumlu kapsüldür. Mayıs-eylül aylarında çiçek açar.

Kullanılan Kısımlar: Yapraklar ve köksaplar kullanılır. Yapraklar çiçek açma zamanında toplanır. ısırgan genellikle (tırpan) ile biçilir. Yapraklar bitkinin solmasından sonra toplanır. Gölgede veya 50 derece sıcaklıkta kurutulur. Kuru yaprakların üst yüzü yeşil, alt yüzü açık yeşildir. Kokusuz ve tatsızdır. Kabul edilen rutubet %12 dir. Torba ve balya halinde paketlenir. Kuru, gölgeli ve havadar binalarda muhafaza edilir. İhraç bitkisidir.

Köksaplar erken ilkbaharda, bitkinin uyanmasından evvel (mart ayında) veya kış mevsiminde (kasım ayında) topraktan çıkarılır. Güneşte veya 50 dereceye kadar ısılı fırınlarda kurutulur.Kuru köksaplar kokusuz ve tatsızdır. Kuru gölgeli ve havadar binalarda muhafaza edilir. Balya ve torbalarda paketlenir.

Kimyevi Terkibi: Yapraklar vitamin K, urtisin glikozidi, sepi ve albüminli maddeler, karınca asidi, histamin, vitamin C vitamin B2, provitamin A pantonen asidi, sitosterin, B-karıtin, ksantofil, violaksantin vs. ihtiva eder. Köksaplar nişasta, sepi maddeler vs. ihtiva eder.

Hangi Hastalıklarda Kullanılır: Bitki, kuvvet verici, kan dindirici te sirdedir. Mafsal ağrıları (romatizma, artrit), kas hastalıkları, hastalıktan sonraki dermansızlık, terleme (kansızlık halinde), kaşıntı, ergenlik sivilcelerinde tatbik olunur.

Halk tababetinde; rahim ve basur kanamaları, kritik devrede adet bozuklukları (klimaktor devresi), kronik varikoz, ülser ve avitaminozlar, burun kanaması, kan tükürme, devamlı ve aşırı adet hallerinde, kurdeşen , şeker hastalığı hastalığı, baş dönmesi, baş ağrısı, nefes darlığı, virgül asabi bayılmalar, sarılık, mide ve bağırsak hastalıkları, annelerde süt artışı , karaciğer ve safra ağrıları gibi hastalıllarda kullanılır. Harici olarak romatizmalı yerler , taze ısırgana yaktırılır.

Isırgan köksapları haşlaması kalp kaslarının kuvvetlenmesi için içilir, sirke ile elde edilen tentür, kepek ve saç büyümesinde kullanılır. Tohumlar yoğurt ile karıştırılarak şeker hastalığına karşı alınır. Yapraklar 1/10 zeytin yağı ile bekletilerek yaraların yağlanmasında kullanılır.

Kullanılışı: Yapraklardan iki çorba kaşığı 400 gr. kaynar suyla haşlanarak iki saat bekletilir. Günde dört defa yemeklerden evvel birer çay bardağı alınır; köksaptan bir çorba kaşığı aynı miktarda suda 10 dakika kaynatılır, aynı usulde içilir.

Halk tababetimizde küçük ısırgan otu (urtica urens L.) birevli, çiçek demeti iki santim kadar uzun olan küçük ısırgan bir yıllık bitkidir. Aynı hastalıkların tedavisinde kullanılır.