Itırfil

Bitkiseliksir Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi

 

 

|-A- | -B- | -C- | -D- | -E- | -F- | -G- | -H- | -I- | -J- | -K- | -L- | -M- | -N- | -O- | -P- | -R- | -S- | -T- | -U- | -V- | -Y- | -Z- |

  

  


 I harfi ile başlayan bitkiler

 

  


 

ITIRFİL
(Amomum melegueta yada Afromum m.)
Zencefilgiller familyasındandır.Diğer adları cennet biberi, gine biberi,edrefil,tıfıl.

(Melegueta , Hintçede” biber” anlamına gelen bir sözcüktür.Ama öte yandan bitkinin bolca yetiştiği ve Avrupaya pazarladığı bölgenin adı da Malaguetta adını taşır.Itrıfil sözcügüyle ilgili söyleyebileceğim fazla bir şey yok.” Itır”ın Arapçada” güzel koku” anlamına geldiğini biliyoruz ama ıtrıfil?Kendimi tutamayıp yoksa “ fil kokusu” anlamında “ıtr-ı fil” midir diyesim geliyor)

1 metre boylarında , tırmanıcı, köksaplı, uzun yapraklı, hepyeşil, çok yıllık otsu bir kamış türüdür.Güçlü ve hoş kokuludur, özellikle yaprakları ovuşturulunca…
Bitki asitli zengin toprakları bol suyu 18 derecenin üzerindeki ısıyı ve dolaylı gün ışıgını sever.

Batı Afrika kökenlidir:Fildişi sahili, Kamerun,Liberya, Gabon.Bugün Afrika’da Liberya,Sierra,Lione,Gana,Gine,Fildişi sahili,Togo,Nijerya’da üretimi yapılır.En çok ihracat Gana’dan gerçekleştirilir.

Birkaç yıllı olduktan sonra açan soluk mor çiçeklerinin ortası sarıdır.Kırmızı lekeli sarı etli dolgun ve içinde 100 kadar tohum bulunan meyveleri vardır.Tohumlar 2-4 mm çapında , piramitsi,kırmızımsı lekeli sarı renkli;sert derimsi görünüşlüdür.Lezzeti çok acıdır.Ezilince baharlı , yakıcı bir koku yayılır.Bu tohumlar kurutulduktan sonra kırılır yada öğütülür.Öğütülünce aldığı renk soluk gridir.
Eski Yunanlılar ve Romalılar onu pek tanımazlardı, Avrupa’da görünüşü Lyon’da 1245 tarihli bir baharat listesinde adının geçmesidir.P.Pommet Eczacıların Genel Tarihi adlı kitabında bitkiyi gut hastalığına ve zehirli hayvanlara karşı önerir.

Karabiber fiyatları havalara uçtuğunda onu aşağı çeken ıtrıfil olur.O dönemde anayurdu bilinemediği ve çok değerli olduğu için “ Cennet taamı , cennet meyvesi” adlarını alır.Avrupa’ya Arap tüccarlar Aracılığıyla gelir onlar develerin sırtında Sahra çölünü aşarak Tripoli limanına getirirler orada Portekizli tüccarlara satarlardı.

Bitkinin halk hekimliğinde ve baharat dünyasında kullanılan kısmı kurutulmuş tohumlarıdır.
Batı ve Kuzey Afrika mutfağında çok kullanılan Avrupa’da başta et ve sebze yemeklerine , çorbalara,sirkeye, keskinliğini arttırmak üzere bira şarap gibi kimi alkollü içkilere katıllır.
Üretildiği ülkelerde soğuk havalarda ısınmak , vücudu ısıtmak içinde bitkinin tohumları çignenir.

Bileşiminde sabit yağ ve uçucu yağ ile reçine bulunur.

Romatizmaya karşı bir avuç ıtrıfil tohumu toz haline getirilir, kafur ile karşılaştırılır,ispirtoyla eritilip dışarıdan ağrılı yerlere sürülür.
Soğuk algınlığına karşı yine bir avuç ıtrıfil tohumu dövülüp balla karıştırılır, karışım sırta sürülür ve üzeri yağlı kağıtla kapatılır.
Veteriner hekimlikte de kullanılır.