K harfi ile başlayan bitkiler

KAHVE

(Coffe arabica)

Kökboyasıgiller familyasındandır.

(Coffe yada Tüekçe ifadeyle kahve sözcüğünün Etiyopya daki Kaffa şe şehrinden  yada bölgesinden  geldiği ileri sürülür.Bir başka görünüşe  göre de Arapça kökenli  qahwa sözcügüyle  İslamiyette Allah’ın  sıfatlarından  biri olan “ güçlü” anlamındaki  qawi sözcügü  arasında  benzerlik  vardır.Çünkü  kahve  içen  dervişler uykuyu  bırakıp   bütün zamanlarını  Allah’ı zikretmeye adardı.)

6-12  metre boylarında , beyaz renkli  hoş kokulu  çiçekler açan, kirazı andıran  kırmızı meyveleri olan  hepyeşil  bir ağaçtır.Ama  kültür ağacı olarak   yetiştirilenler 2-3 metre boyda budanırlar.

Anayurdu Etiyopya ve Sudan olmakla  birlikte  tropikal  Afrikayla Güney Amerikada  en çok Brezilyada yetiştirilmektedir.Sıcaklığın  5 derecenin  altına düştüğü  bölgelerde yaşayamaz; bu nedenle Türkiye’de yetiştirilemez.

Kahve anavatanı  Etiyopya  da 10 milyon  insanın  şu yada  bu şekilde  uğraştığı  bir kültür ürünüdür.400  bin  hektarlık  bir ormanda  230 bin ton  dolayında  ürün alınır.Etiyopya ‘nın  güneybatı  kesiminde  özellikle  Kaffa’da ormanlar  halinde  bulunur.Arabistan’a Yemen’e  Etiyopyadan  İslam  toplumu  tarafından  görülmüştür.

Etiyopya da 550-2750 metreler arasında yetişirse  de en çoğu 1300-1800  metreler arasında yetişir.

Meyve vermesi için bir ağacın  dört yaşına  ulaşması gerekir.Normal bir  ağaçtan  yılda 2.5  kg  meyve alınır.Coffea rabusta türü kahvenin anayurdu Ümit Burnu  olmalıdır ve deniz  seviyesiyle  600 metre arasında  yetiştirilir, bu ağacın  büyümesi  daha hızlıdır.Bunun  yeşilimsi  gri meyveleri daha güçlü ve keskin  lezzetlidir.

Kahvenin  öğütülüp  içilen   kısmı  meyvelerin  içindeki  tohumlarıdır.Meyve  olgunlaşınca  toplanıp  güneşte  kabuklar çatlayıncaya kadar kurutulur.Tohumların  üzerinde  kalan  ince zarın  çıkarılması  için  2-3 gün de nemli ortamda  bırakılır, yıkanıp yeniden  kurutulur.Bu taneler 8-12 mm  boyunda  6-8 mm genişliğindedir.Bir yüzü  düz arkası  kabarık, yarı küremsidir, soluk  yada sarımsı  yeşil renklidir.

Bildik siyah  rengini öğütülmeye hazır hale getirmek için  kavrulunca alır.

Tarihine baktığımızda İÖ 1272 yılında bir dervişin bulduğu ve  yiyecekler arasına  kattığı söylenir kahveyi.

Bir hikayeye görede Etiyopyalı Kaldi adında bir çoban kahve ağacının yapraklarından ve  küçük meyvelerinden  yiyen keçilerin gece uyumak yerine  birbiriyle oynaşıp  durduklarını  fark eder ve bunu  yakınlarında bulunan keşişlere anlatır.Keşişler de aynı ağacın meyvelerinden yiyerek uyumak yerine tanrıya dualarını sürdürürler.

Bir rivayete görede ağır hasta olan Hz. Muhammet’e Cebrail gökten siyah taneler getirir ve bunları yutan Peygamberimiz  hemen iyileşir.

Tüketim amacıyla  Anadolu’ya  girişiyse Kanuni Sultan Süleyman’ın son  dönemlerinde Yemen  aracılığıyla  olduğu sanılmaktadır.Ticari olaraksa Yavuz  Sultan Selim zamanında 1551 de İstanbul’a  getirilmiş  ama  şeyhülislamın olumsuz  fetvası  üzerine kahve  dolu  gemiler Tophane önlerinde delinerek kahveler denize  boşaltılmıştır.Bundan iki yıl sonraysa bırakın  kahve ithalatını  istanbul’da  kahvehaneler açılmaya başlamıştır.Hatta Avrupa’da Fransız sosyetesine ilk  kahveyi  sunan dönemin Paris elçisi  Süleyman  Ağa olmuştur.”Cafe” sözcüğü Paris2te  ilk kez 1669 yılında kullanılmıştır.

Kahvenin bileşiminde kafein,tanen,şekerler,sabit ve uçucu yağ bulunur.

Keyif verici , uyarıcı , uyku ve yorgunluk giderici  zihni ve bedeni  çalışma  kapasitesini  yükseltici, kalbi güçlendirici,baş ağrısını  azaltıcı,sindirim kolaylaştırıcı, ishal giderici,idrar söktürücü,açlığı bastırıcı etkileri vardır.

Dikkat fazla içilmesi  sinirliliğe yol açabileceği gibi  yüksek tansiyonluların tansiyonlarınıda yükseltebilir; bu konuda ölçülü olunmalıdır.Ayrıca alışkanlık da yaratabilir.

Yaraların üzerine  kurutucu olarak biraz  kahve tozu eklenebilir,baş ağrısına  limonlu kahve önerilir, sıtma için 40 gram kahve  50 gram  suyla kaynatılıp içilir.

Kahve şifalı  bir ecza  keyif  verici içecek olmasının yanında bir yanıyla da  baharattır.Pastalara ve  soğukluk olarak  yenen yan yemeklerin  yapımlarına girer.Son olarak şair Talleyrand’ın kahve için yazdığı dörtlük :Siyah şeytan gibi
\ Sıcak cehennem gibi\saf bir melek gibi\ Tatlı aşk gibi.