Mahlep

MAHLEP

Bitkiseliksir Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi

 

 

|-A- | -B- | -C- | -D- | -E- | -F- | -G- | -H- | -I- | -J- | -K- | -L- | -M- | -N- | -O- | -P- | -R- | -S- | -T- | -U- | -V- | -Y- | -Z- |

  


 M harfi ile başlayan bitkiler

  


 

(Cerasus mahaleb)

Gülgiller familyasındandır.Diğer adları idris ağacı,endirez,endürüz, kokulu kiraz ağacı,keniro,mele.

6-10  metre boylarında  kışın yapraklarını döken  bir çalı yada ağaçcıktır.Nisan – mayıs  aylarında  açan  hoş kokulu  beyaz çiçekleri  kirazı  ve vişneyi  çağrıştırır.Dişli  kenarlı  yaprakları  geniş  ve yumurtamsıdır.Mayıs – haziran   aylarında ortaya çıkan  6-12 mm boylarında , nohut iriliğindeki  meyveleri  sulu ve  tek çekirdeklidir, olgunlaştıkça sarıdan, kırmızıya,sonra siyaha döner.Sarı  ve kırmızı meyveleri  de vardır.Meyveler buruk,ekşi lezzetlidir.

Anayurdu başta Anadolu olmak üzere Batı Asya’dır.Orta Avrupa’da da bulunur.Kurak  ve sıcak iklimleri sever.Ülkemizde  Kuzey Anadolu’nun  kurak yamaçlarında ,bozuk meşe  ormanlarında 300-1850  metreler arasında görülür;Tokat,Amasya,Çorum,Mardin illerinde  özel olarak  yetiştirilir.

Çiçeklerinin  kiraz ve  vişne çiçeklerini çağrıştırdığını söyledik.Kendisine  bu ağaçlar aşılanırda.Bu  durumda mahlep için , vişne kirazın yabaniside diyebiliriz.

Ağacın  gövdesi ve dalları güçlü olup, kerestecilikte de değerlidir, hoş  bir kokusu vardır.Kumarinden  ileri gelen  bu hoş kokusundan  dolayı  eskiden  sigara tütün  içmeye yarayan   çubuklar yapılırdı.

Meyvelerin dışındaki  etli kısmı  sıyrılıp  çekirdekleri kurutulur.Bunlar özel kırım makinelerinde kırılıp içi alınır.3 kg  kabuklu mahlepten  1 kg  elde edilir.(2004 mayısı  sonlarında  ziyaret ettiğim bir alışveriş merkezindeki  toz mahlebin  kg fiyatı 44.500.00TL)

Türkiye’nin yıllık iç mahlep  tüketimi 5 ton dolayındadır,üretimse 400 ton.Artan kısım Ortadoğu’ya  Kuzey Afrika ülkelerine  ihraç edilir.

Mahlep tohumunun  bileşiminde  sabit yağ, kumarin,glikozitler; tohumdan  elde edilen yağda  eleostearin asidi ve başta  bazı  asitler bulunur.

Meyvenin  içindeki sert kabuklu  tohum yada  çekirdek ;cinsel gücü arttırıcı, kuvvet verici ve şişmanlatıcı,idrar ve balgam  söktürücü, prostat  büyümesini önleyici etkiler gösterir.Nefes  darlığına, şekere iyi gelir.

Bütün  bunlar için  çekirdek  içinden  elde edilen  toz balla  macun haline  getirilip  yenir.Tek başına  hafif  acı lezzetlidir,acı badem gibi kokar.

            Toz haline getirilmiş  mahlep  baharat olarak  da kullanılır,pastalara,keklere,çöreklere,bisküvilere,ekmeklere,sütlü tatlılara konur.Oran , bir kg una bir çorba kaşığı mahlep şeklindedir.

Güneydoğu Avrupa’da , Türkiye’de, Yunanistan’da, Ermenistan’da , Lübnan mutfaklarında kullanılır.

1958 yılından bu yana faaliyet gösteren Tokat merkezli Diren Şarapçılık’ın mahlep likörü ve “ Mahlep Vermut”u ünlüdür.Yine Mardin’de yoğun  mahlep aromalı  şarap üretimi yapılır.

70 cl lik  şişelerde satılan 17-18 derecelik Mahlep likör Şarabı şişesinin üzerinde şunlar yazıyor.parça buz ile soğuk olarak yudumlayacagınız, her türlü kokteyle müsait olan  mahlep  günün  her saatinde çerez ve meyve ile içilebilir.Biz de bir not ekleyelim:Fazla kaçırmayın , yarım saat sonra çarpar.

Kanımızca çekirdeklerin  kabukları  kırılmadan  kullanımı  yaygınlaştırmalıdır;çünkü bütün  baharatlarda olduğu gibi toz haline getirilince bir süre sonra  besleyici değerinden , kokusundan, lezzetinden bir şeyler yitirecektir.

Akdeniz’e kıyısı olan  Avrupa ülkelerinde Türk ve Yunan kaynaklı  marketlerde mahlep  çekirdekleri  bütün olarak  bulunabilir.Mahlebin çekirdeğinden  elde edilen yağ  boya sanayinde değerlidir.