Mavi Çentiana

Bitkiseliksir Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi

|-A- | -B- | -C- | -D- | -E- | -F- | -G- | -H- | -I- | -J- | -K- | -L- | -M- | -N- | -O- | -P- | -R- | -S- | -T- | -U- | -V- | -Y- | -Z- |

M harfi ile başlayan bitkiler

Mavi Çentiana

MAVİ ÇENTİANA

GENTIANA CRUCIATA L.

(Gentinaceae-fam.)

Bulunduğu Yerler: Taşlıklı yamaçlarda, Çalılıklar arasında, dağ alanlarının hepsinde yetişir.

Yapısı: Köksapı kalın ve kısa gövde 50 cm. kadar yüksek, sık yapraklı, dalsız, düz, çok kıllı yıllık otsu bir bitkidir. Saptaki yapraklar karşılıklı, bütün kenarlı , yumurtamsı mızrak biçiminde, döl ytağı müşterek kaide kısmında kaynaşmış durumdadır. Çiçekler mavi, çan şeklinde, birkaçı birarada tepe yaprak koltuklarında bulunurlar. Çanak hafif 4 bölümlü borucuktur. Çanağın tepesinde hafif parçalı 4 kaynaşmış taç yaprakları ve 4 erkek organ bulunur. Meyve içi boş tohumlu eşkenar bir kapsüldür.

Kullanılan Kısımlar: Toprak üstü kısımlar kullanılır. Bunlar çiçek açma zamanında (temmuz-ağustos aylarında) toplanır. Gölgede veya 45 dereceye kadar ısılı fırınlarda kurutulur. Kuru bitkinin sap ve yaprakları yeşil, kokusuz ve acı tattadır. Balya halinde paketlenir. Rutubet payı % 12 dir. Kuru ve havadar binalarda muhafaza edilir.

Kimyevi Terkibi: Acı maddeler, vitamin C, tanenler, madeni tuzlar, boyama maddeler, reçineler, gensiopikrin vesaire. Köksap ve kökler gensianin alkaloidi, gensiopikrin glikozidi, gentizin, trisakarid gensianozu, eterik yağ ve yağlı maddeler vs. ihtiva eder.

Hangi Hastalıklarda Kullanılır: Bitki mide salgı bezlerini kuvvetlendirir, iştahı açar, antispastik tesirde safra çıkartıcı solucan düşürücü te sirdedir. Mide çalışmasında zayıflama, mide ve bağırsak sancıları, bağırsaklarda gaz, bağırsak tembelliği, kansızlık , sarılık, solucanlara karşı kullanılır.

Halk tababetinde böbreklerde ve mesanede kum iltihap , verem, başdönmesi, dermansızlık, histeri, kan tükürme, iştahsızlık, yetersiz ve ağrılı adet, emzikli annelerde süt artışı, basurlar, sıraca nikris, öksürük vs. ihtiva eder. Haricen yanık, zor iyileşen yaralar ve çıbanlara lapa halinde: (1/10) nisbetinde taze bitki ve sert rakı tentürü zor iyileşen yara ve çıbanlara kullanılır. Süt artışı ve kuvvetlenmek için hayvanların yemlerine karıştırılır.

Kullanılışı: Bitkiden 1 çorba kaşığı 0,5 lt. kaynar su ile haşlanır, 2 saat bekletilir. Günde 4 defa yemeklerden evvel birer çay bardağı alınır.

Halk tababetimizde adi centiana (Gentiana asclepiadea L.) da aynı hastalıklara karşı kullanılır.