Nane

Bitkiseliksir Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi

|-A- | -B- | -C- | -D- | -E- | -F- | -G- | -H- | -I- | -J- | -K- | -L- | -M- | -N- | -O- | -P- | -R- | -S- | -T- | -U- | -V- | -Y- | -Z- |

N harfi ile başlayan bitkiler

Nane

NANE, İNGİLİZ NANESİ

MENTHA PIPERITA L.

(Labitae-fam.)

Bulunduğu Yerler: Bitki memleketin her tarafında bulunur.

Yapısı: Kuvvetli gelişik yatay köksaplı ve 50-80 cm. kadar yüksektir. Dipten dallanan köksap dört köşeli, koyu menekşe renginde çok yıllık otsu bir bitkidir. Yapraklar kısa saplı, haçvari karşılıklı, kalp şeklinde, yumurta biçiminde, sivrice, sert dişli, üst tarafı bezlerle kaplıdır. Bu bezlerden eterik yağ ayrılır. Çiçekler ufak pembe veya soluk menekşe renkte, başak şeklinde çiçek demeti üst yaprak koltuklarında, sap uçlarında, omur şeklinde toplu halde bulunur.Çanak menekşe rengi dökülmez 5 sığ bölümlü, taç düz huni şeklinde 5 yapraklıdır.Erkek organlar 4 adettir.Meyve 1 tohumlu, kırmızı kahve, yumurta biçiminde 4 boncuktur.Memleketimizde nane soyundan 7 cins bulunur.İngiliz nanesinden farklı olarak onlarda hiç veya çok az miktarda mentol vardır.Nane yağının ana maddesi mentoldür Bundan dolayı kıymetlidir.

Kullanılan Kısımlar: Yapraklar kullanılır. Bitki çiçek açmağa başladığında (temmuz-ağustos aylarında) toplanır. Nane sabahleyin, çiğ kalktıktan sonra, durgun, güneşli havada biçilir, bundan sonra yapraklar toplanır. Gölgede veya 30 dereceye kadar ısılı fırınlarda kurutulur. Kuru yaprakların üst yüzü koyuyeşil , altyüzü açıkyeşildir. Yakıcı, serinletici tadı ve hoş kokusu vardır. Kabul edilen rutubet payı % 13 tür. Kontraplak kasalarda paketlenir. Kuru ve havadar binalarda muahafaza edilir.

Kimyevi Terkibi: Nane yağı (%65 kadar mentol, 1-mentol, a-pinen, B-pinen, 1-limonen, dipenten, a-felandren, sineal, pulegon, jasmon vesaireden mürekkeptir), karotin, hesperidin, betain, tanenler, acı maddeler, sirke ve izovalerian asidi vs. ihtiva eder.

Hangi Hastalıklarda Kullanılır: Sğrıları rahatlaştırıcı, antispastik ve dezenfeksiyon te sirdedir. Koroner damarların tepkili (reflektor) genişlemesini tahrik eder. Kaşıntılar, kurdeşen, ekzemelara da kullanılır.

Nane halk tababetinde mide ve bağırsak ağrıları, gaz ve bozukluklar, bronşlu nezle, safra ve karaciğer hastalıkları, baş dönmesi, uykusuzluk, ağızda fena koku, melankoli, sara, nüzül (apopleksi) vesairede kullanılır.

Haricen nane haşlaması; diş ağrısı, diş etleri iltihabında ağızı çalkalama, deri sivilcelerinde kompres, kırmızı şarapta (1:10 nisbetinde bekletilerek) ağız kokularına karşı ağızı çalkalamakta ve içmekte (birer çorba kaşığı) sirkeli tentürde mide kanamalarında da kullanılır. Nane yağı basurları yağlamakta kullanılır.

Kullanılışı: Yapraklardan 1 çorba kaşığı 0,5 lt. kaynar su ile haşlanır ve 1 saat bekletilir. Günde 4 defa yemekelrden evvel birer çay bardağı alınır.

Halk tababetimizde aynı hastalıklara karşı yarpuz (Mentha pulegium L.) ve yabani nane (Menthe silvestris L.) de kullanılır.