S harfi ile başlayan bitkiler

Safran

SAFRAN 

 CROCUS SATİVUS L.

(İridaceae-fam.)

 
Bulunduğu Yerler: Safran bitkisinin vatanı akdeniz bölgesidir. Bizde, başlıca gül vadisinde yetiştirilir.
(Türkiyemizde İstanbul, İzmir, Kastamonu (Safranbolu). Adana ve Urfa (birecik) mıntıkalarında yetiştirilmektedir (145,574).

Yapısı: Yumru soğanlı çok yıllık otsu bir bitkidir, üzeri örümcekağı veya tarazlanmış iplik biçiminde koyukahverengi pullarla kaplıdır. Yapraklar 3-9 adet dar  şeritimsi, alt tarafının ortasında beyaz bir damar bulunur. Bitkinin çiçek açma zamanında veya açtıktan sonra, ana damara paralel iki beyaz damar çıkar. Çiçekler soluk menekşe renginde olup üzeri daha koyu damarlarla alacalıdır. Çiçek yaprakları 6 parçalı, erkek organlar ise 3 adet ,toz keseleri de sarıdır. Meyve örneği de 3- 3,5 cm. kadar uzun portakal kırmızı dilciklidir.

Kullanılan Kısımlar: Meyve örgeri dilciklidir. Bunlar çiğ kalktıktan hemen sonra toplanır. Gölgede veya 45 dereceye kadar ısılı fırınlarda kurutulur.Kuru drog portakal kırmızı veya kahve kırmızı renktedir. Biber kokusunu andıran bir kokuya sahiptir. Tadı az acıdır. İyice kapatılmış kaplara konur ve karanlık yerlerde muhafaza edilir.

Bir kilogram drog için 20.000 dolayında dilcik gereklidir. Bunun için ekseriya aynisafa çiçeği (Calendula oofıcınalıs L.) dağ öküzgözü (Arnica montana L.) ve yabani safran (Crocus ppallasianus Herb.) ve Çiçekleri karıştırılarak sahtekarlık yapılır.

Kimyavi Terkibi: Sarı boyama krosin, kırmızı boyama krosetin, ikrokrosn glikozidi, karoten, likopin, zeaksantin, ( pinen, seneol vs den ibaret) eterik yağ, vitamin B1 ve B2 şekerler, yağlımaddeler, acı maddeler mum, madeni tuzlar, yüksek karbonhidrojen, kalsiyum tuzları, fosfor asidi, izoramnetin ve kempferol flavonoidleri vs ihtiva eder.

Hani Hastalıklarda Kullanılır: Bitkinin idrar söktürücü, midevi, ağrıları dindirici ve sinirleri sakinleştirici te siri vardır.

Halk tababetinde mide ve bağırsak ağrılarında , kalp zaafiyetinde, sinirsel nefesdarlığı, boğmaca, adet gelmemesinde, mide düşüklüğünde, kahkahalı histeri, göz ve kirpiklerin oynaması, uyku hastalığı, baş dönmesi, kanla balgam çıkmasında, rahim kanamaları, burun kanaması ağrılı adet halleri, gazlar vs. gibi hallerde kullanılır. (1:20 nisbetinde) alkol içerisine karıştırılan dilcikler 7 gün bekletilir , tentür linfatik şişlerde ,ezik yaralara, emzikli annelerin meme uçları iltihaplarında karşı kompres olarak kullanılır. Gürültülere karşı ıslatılmış pamuk ile kulaklar tıkanır.

Kullanılışı: Ufalanmış safradan 1/ 2 kahve kaşığı 300 gr. kaynar su içerisinde 1 saat bekletilir. Günde 3 defa yemeklerden evvel birer kahve fincanı alınır.

(Kullanılışı: Yatıştırıcı, kuvvet verici, diş ağrılarını kesici ve (günde 4-5 gr.) halinde verilmektedir. Tatlıcılık sanayiinde yeri de mühimdir. Alcoholatum Gari, T.K (Garus alkolası), Elixir Aromaticum, Collyrium Leteum ve tınctura opii crocata T.K (Afyon ruhu) gibi preparatların içie girer.