S harfi ile başlayan bitkiler

SAKIZ AĞACI

(Pistacia lentiscus)

Sakızağacığiller familyasındandır.Diğer adları  sakızlık, çıtlık,mezdeki.

2-10 metre   boylanabilen  ama genelde 3-4 metre boylarında kalan , pullu,koyu renk gövdeli;üst yüzleri  parlak , alt yüzleri donuk yeşil 2-4 yaprakçıklı ve derimsi  sert, uzun  yumurtamsı  çift  yapraklarını  dökmeyen ;nisan – haziran  aylarında  fazla dikkat çekmeyen  kırmızı başlı yada yeşilimsi  küçük çiçekler  açan  bir ağaçtır.

4 mm çapındaki  yuvarlak meyveleri  önceleri kırmızıyken , olgunlaşınca  kararır.Çıtlık yada çıtmık  adını taşıyan  bu meyveler çiğ olarak  yenir.

Sakız ağacı  Ege ve Akdeniz  bölgelerinde  en çok  Sakız Adasında ve Çeşme yarımadasının  uç kısımlarında  0-800  metrelerde görülür.Üretimi  yazın  çelikle  yada menengiçten  aşılanarak  yapılır.

Ülkemizde soyu  tehlikede olan  adeta can çekişen  doğal  ve tarihi bir değerimizdir.Türkiye sakız ihtiyacını Yunanistan’dan ithal ederek  karşılıyor bugün.

Halen  Çeşme’de  sakız reçeli,sakız dondurması , sakız muhallebisi yapılmaktadır.Buradan satın alınacak  ballarda  da arıların  gayretleriyle  taşınmış  sakız polenleri  bulunuyor olmalıdır.

Haziran – ağustos  aylarında ağaçcığın  gövdesinde  dallarda açılan  eğik çizgiler  ve yaralardan  sızan  reçine  zamanla  katılaşır ve yaz sonunda  sonbaharda  açık  sarımsı  ve camsı  küçük parçalar  halinde toplanır.

Sakız  Eski Mısır’da  tedavi ve  başka amaçlarla kullanılmıştır.

Tarihte  daha çok  balgam söktürücü olarak  kullanılmıştır.Günümüzde dişetlerini  güçlendirmek , dişleri temizlemek  ve ağız kokusunu  gidermek  için çiğnenir;sindirim  kolaylaştırıcı, nefes darlığını , öksürüğü, ishali  giderici ve adet  düzenleyici etkisinden  yararlanmak  için  tatlandırıcılarla birlikte alınır;plaster , yapıştırıcı sargı sanayinde  vernik ve  lak yapımında kullanılır.Yapıştırıcı olarak  diş  hekimliğinde  de değerlendirilir.Diş macunu  yapımına girer.

Başta  sindirime  yardımcı rolü  olmak üzere  modern  tıbbın  yararlarını  kabul ettiği  bir eczadır, sakız.