Sapsız Meşe

Bitkiseliksir Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi

 

 

|-A- | -B- | -C- | -D- | -E- | -F- | -G- | -H- | -I- | -J- | -K- | -L- | -M- | -N- | -O- | -P- | -R- | -S- | -T- | -U- | -V- | -Y- | -Z- |

  


 S harfi ile başlayan bitkiler

  


 

Sapsız Meşe

 

 SAPSIZ MEŞE 

   QUERCUS PETRAEA L.

   (fagaceae-fam.)

 

 
Bulunduğu Yerler: Sapsız meşe genellikle alçak yerlerde grup halinde veya yalnız olarak bulunur. Kış meşesi 1500 m. ye kadar dağ silsilesinde ve dağ kuşaklarında yetişir.

Yapısı: Yüksek bir ağaçtır. Sık bulunduğu yerlerde basık, serbest büyümde yayvan koronludur. Sapsız meşenin bir yıllık dalları çıplak, düz, kahveyeşili veya mavimsiyeşil, ufak adeta mercimek tanesi ile kaplıdır. Yapraklar kısa ve kalın saplı, az veya derince düzensiz kesik, 5-7 küt ikişer bölümlü, her iki yüzü çıplak veya alt yüzü ince hav’ludur. Yapraklar kartlaştıkça çıplaklaşır, yalnız damarlarda bulunan havlar kalır. Çanak kadehleri (kupula) külrengi tüylü, kiremitvari, helezoni sıralı, yassı, kış meşesinin bir yıllıkdalları yeşilkül rengi veyakahvekırmızısı, çıplaktır Bunun yaprakları kesik tüysü ve ikişer 4-7 bölümlü, çoğu sivrice bölümlerin üstü çıplak, koyuyeşilalt yüzü küçük püsküllü tüylerle kaplıdır. Palamut çanağı (kadeh dışarıdan tüylü, sırtı, pullu, bunlardan bazıları düğüm şeklinde kalınlaşır. Her iki cins meşe birerevli ve bir cinsiyetlidir. Çiçekler; erkek çiçek demetleri etrafında  bölümlü püsküller halinde sarkarlar ve 6 erkek organlıdırlar. Dişiler bireyli veya 2-5 adedi birarada salkım şeklinde çiçek demetidir. Nisan mayıs aylarında çiçek açar.

Kullanılan Kısımlar: Erken ilkbaharda mart nisan aylarında 10 cm. kadar kalın, çıplak ve parlak dal kabukları kullanılır. Dallar üzerine halka şeklinde çizgiler çizilir, iki çizgi arası uzunluğuna çizilerek birleştirilir, sonra bir ağaç çekiçle hafifçe vurularak soyulur. Bu suretle soyulan kabuklar güneşte (kabuğun yüzü üste getirilerek), gölgede veya 50 dereceye kadar ısılı fırınlarda kurutulur. Taze kesilmiş olan meşelerin kabuklarıda alınabilir. Yığın halindeki meşelerin kabukları ışkı (yontma için kullanılan bir nevi alet) ile soyulur. Kuru kabuklar dışarıdan parlak, düz, bozkahve ve uzunluğuna beyazımsı şerit gibi, içi de kahvekırmızı veya sarımtraktır. Kuru kabuklar şiddetli kekre ve hafifçe buruktur. Rutubet payı % 15 tir. Torbalarda paketlenir. Kuru ve havadar binalarda muhafaza edilir.

Kimyevi Terkibi: Kabuklar, sepi maddeler, % 20 kadar gal, elegal ve eruk asidleri, kateşinler, karbonhidratlar, Reçineler, kversit, levulin, helme, albüminli maddeler, acı maddeler vs. ihtiva eder (uzun zaman bekletilen kabuklar veya yaşlı ağaç kabukları, tanenlerden bir kısmının enzim aisdleşmesinden dolayı erimeyen flobafenlere dönüşür). Ayrıca pentozanlar, pektinler, flavon bileşimi kversitin vesaireden keşif edilmiştir. Palamudlar nişasta sepi ve albüminli maddeler, yağlı maddeler ihtiva eder.

Hangi Hastalıklarda Kullanılır: Her iki cins meşe kabukları kabız (sıkıştırıcı) ve iltihaplanmaya karşı tesirlidir. İshal, ağız ve gırtlar bölgesindeki iltihaplara karşı gargara şeklinde yanıklarada kullanılır.

Meşe kabukları halk tababetinde kansızlık, siracei kan tükürme ve kan kusma, aşırı ve devamlı adet, dizanteri, solucanlar, albümin, sıtma, öksürük, bronşit, mesane iltihabı, ağızda fena koku, mide ekşiesi ve asidlere karşı kullanılması tavsiye edilir.

Haricen  tentür halinde zayıf diş etleri ve ağız yaralarına ağız içini çalkalamakta, bel soğukluğu ve beyaz akıntıda yıkamakta, ayak terlemesinde banyo halinde yanık ve şişlere de kompres halinde kullanılır. Alkoloid ve madeni zehirlenmelerde içemkte kullanılır. Taze yapraklar lapa halinde baş ağrısında başa konularak kullanılır. Kavrulmuş palamutlar bağırsak ve mide ağrılarında, kansızlık, sıraca ve romatizmada kahve gibi içilir. Veteriner hekimliğinde ve deri sanayiinde kullanılır.

Kullanılışı: Dövülmüş kabuklardan 1 kahve kaşığı 0,5 lt.  suda 10 dakika kaynatılır. Günde 4 defa yemeklerden evvel birer çay bardağı alınır