Sarı Centiana,Kızıl Kantaron

Bitkiseliksir Şifalı Bitkiler Ansiklopedisi

|-A- | -B- | -C- | -D- | -E- | -F- | -G- | -H- | -I- | -J- | -K- | -L- | -M- | -N- | -O- | -P- | -R- | -S- | -T- | -U- | -V- | -Y- | -Z- |

S harfi ile başlayan bitkiler

Sarı Centiana,Kırmızı Kantaron

SARI CENTİANA, KIZIL KANTARON

GENTIANA LUTEA L.

(Gentianaceae-fam.)

Bulunuğu yerler: Gölgelik, taşlık alanlarda ve dağlara komşu ormanlarda yetişir.

Yapısı: Çok yıllık otsu bir bitkidir. Sap silindirik, düz, 1m. kadar yüksekliktedir. Etli köksapın ; dış kabuğu kahverengi, iç kısmı sarımtraktır. Yapraklar; simetrik bir şekilde karşılıklı, iri yumurta biçiminde, derimsi , yay şeklinde damarlı alt yapraklar saplı, uç yapraklar alt kısmıyla sapı sararlar. Çiçekler sarı, 3-7 çift olup omurdan çıkan yaprak koltuklarında bulunurlar.Temmuz ağustos aylarında çiçek açar.

Kullanılan Kısımlar: Sonbaharda ağustos eylül aylarında kart bitkilerin köksapları parçalanır. Çabuk bir şekilde 60 dereceye kadar ısılı fırınlarda kurutulur. Tıbbi maksadla kullanılması içini fermente etmemesi şarttır. Kuru köksapın dış kabuğu bozkahve rengi arasıdır. Karakteristik kokulu, etkili acı bir tattadır. Kabul edilen rutubet payı % 12 dir. Kağıt veya kenevir torbalarda paketlenir. Sarı centiana kökleri kuru ve havadar binalarda saklanır.

Kimyevi Terkibi: Gensiopikrin, gensiomarin (acı tat bu maddeye ait) gensianez alkaloidleri, gensianin alkaloidi, gensiosterin, yağlı maddeler, pektinli maddeler, reçineler, helme vs. ihtiva eder.

Hangi Hastalıklarda Kullanılır: Bitkide salgıları uyarıcı etki vardır. Tükürük, mide ve bağırsak salgılarının artmasını hızlandırır. Bundan başka bağırsak hareketlerini kuvvetlendirir ve antispastik te sir gösterir. İştah açıcı olarak (yemeklerden evvel) mide sancıları, kabızlık, sarılık ve kansızlık hallerde kullanılır.

Sarı ceniana kökleri halk tababetinde böbreklerde kum, gastrit, enterit (bağırsak iltihabı), solucan, karaciğer ağrıları vs. de kullanılması tavsiye edilir.

Kullanılışı: Köksaptan kıyılmış 1 kahve kaşığı 0,5 ltre suda 10 dakika kaynatılır. Günde 4 defa yemeklerden evvel birer kahve fincanı alınır. 10 gr. köksap 1 litre üzüm şırasında 10 gün bekletilerek elde edilen tentür organizmanın kuvvetlenmesi ve küçük çocuklarda iştah açılması için ilaç olarak kullanılır. Yemeklerden evel birer çorba kaşığı alınır.

Halk tababetimizde benekli centana (Gentiana punctata L.) nın yapraklarında koyu kırmızı benekler vardır. Bu bitkinin köksapı da yukarıda geçen hastalıklarda kullanılabilir.