Y harfi ile başlayan bitkiler

YABANİ ISPANAK

(Chenopodium bonus-henricus)

Ispanakgiller familyasındandır.Batı dillerindeki  adlarından  biri,iyi henny otu.

40-80 cm boylarında  uzun,narin,yeşil gövdeli,çok yıllık,otsu bir bitkidir.Üstü parlak yeşil,altı mat,hafif unlu, saplı, oksu yada mızraksı yaprakları vardır.Nisan-ekim  aylarında  dal uçlarında  5 cm’lik  başaklar  halinde  yeşilimsi  minik çiçekler açar.Yuvarlak  tohumları sarımsı-kahverengidir.

Yabani ıspanak  türleri  adeta insan sever bitkilerdir;köylerde mezarlarda mutlaka  meskun  mahallelerde evlerin yakınlarında  bulunmaya adeta gayret ederler.

Güneşli ve hafif  gölgeli  bahçelerde ilkbaharda tohumlarını  ekmek ve çıkan  bitkileri 30 cm’lik aralıklarla seyreltmek yada  şaşırtmak  suretiyle yetiştirmek  mümkündür.Bir yılın sonunda  taze yapraklar ve çiçek  başakları  kullanıma hazır hale gelir.

200-2500 metre yükseklikler arasında yetişir.Avrupa kökenli bitkinin Kuzey Amerika’da üretimi yapılmaktadır.

Neolitik çağ insanlarının  mide kalıntılarında  bulunduğuna bakılırsa  o dönem  insanlarının  yiyecekleri  arasında yer almıştır.

Yabanı  ıspanak ıspanak severler için  zahmetsiz  bir sebzedir.Bitkinin yaprakları, taze dalları,başakları başta olmak üzere çeşitli  şekillerde yenir.

Taze yapraklar ,salata,çorba ve yemeklere konur.Başaklar Brüksel lahanası gibi  buğlama  yapıp  yağlanarak taze sürgünler kaynatılıp kabuğu  soyularak yenir.Etli  yemeklerin  özellikle  av aletlerinin  lezzetini arttırır.

Bileşiminde başta demir olmak  üzere çeşitli  mineraller  ve vitaminler ,saponin bulunur.Bu sebeple kansızlığa karşı  iyi gelir.Böbrek  ve romatizma  ağrıları için  de öyle.

Bitkiden  yapılan lapa  ve merhem  başta yaralar  olmak üzere çeşitli cilt rahatsızlıklarında etkilidir.

Tohumlar daha çok  yumuşatıcıdır.Bunun için  10 gram  tohum  bir fincan  kaynar suya atılıp bir süre bekletildikten  sonra içilir.

Bitki kümes hayvanları içinde iyi bir besleyicidir.