Z harfi ile başlayan bitkiler

ZERDEÇAL

(Curcuma longa)

Zencefilgiller familyasındandır.Diğer adları  Zerdeçöp,Zerdeçav,Safran kökü,Hint safranı,Sarı boya,Kürküme.

70-90     cm boylarında  iri yumurtamsı yada  eliptik yapraklarını  kışın döken  beyaz sarı  yada pembe-mor çiçekli  köksaplı çok yıllık  otsu bir bitkidir.Köksaplarının  dışı bej,içi canlı  kavuniçi renklidir.

Yumurtamsı  ana  köksap  ve parmak  biçimli  yan  köksaplar kurutularak  halk  hekimliğinde  kullanılır.En çok  kullanılanı  uzun zerdeçal denen  yan  rizomlarıdır.Bunlar  3-7  cm uzunluk  ve 1.4  cm kalınlıktır.Sert sarımsı  esmer renklidir.Acı  lezzetli  özel  kokuludur.Çiğnenirse  tükrüğü sarıya boyar.

Güneydoğu Asya kökenli  olduğu sanılıyor.

Endonezya,Çin,Hindistan,Sri Lanka,Haiti,Filipinler,Karayipler ve Pasifik adaları  gibi  tropikal  ülkelerde yetişir.

Hindistan’da  en az 2000 yıldır  kozmetikle  ve köri  yapımında kullanılır.Akdeniz havzasına  girişi de çok  eskidir.Dioskorides  onun sarı  boya  veren  zencefile  benzer  bir hint bitkisi  olduğu  bilgisini  işlemiştir.Frankurt’ta  1450 tarihli bir kayıtta adı  zencefil  ve zulumba  ile birlikte  geçer.Bitkinin  kökeni  ve tanımıyla  ilgili ilk bilgiler Avrupa’ya 16.yy’da  gelir.

Hindistan’da kutsal  bir  bitkidir.iyilik  belirtisi  olarak  kabul edilir.Hindular onu  bolluk  ve bereketin  simgesi  olarak görür  ve evlenme töreni  sırasında erkek  kanının boynuna zerdeçalla ıslattıkları bir ip geçirir.

Malezya’da annenin   karnının  ve göbek kordonunun  üzerine  konan  zerdeçal  parçasının  kötü  ruhları    kovacağına  inanılır.

Çin’de kan dolaşımını   hızlandırmak  için  Tayland’da  kobra  ısırmalarına  Çinhindi’nde  sivrisinek  sokmalarına  karşı  kullanılmıştır.

Asurlar  onu  İÖ 600 yıllarında  kumaş boyamada  kullanmışlardır.Hindistan ile Çin’de boyama işi pamuklar üzerinde bugün  de sürmektedir.

Köksaplar  kaynatılır kabuğu soyulur güneşte  kurutulur veen sonunda  toz haline  getirmek  üzere öğütülür.

Günümüzde marketlerde  satılan  sarı  toz  halindeki  zerdeçal  bu şekilde  elde edilir.

Bileşiminde uçucu yağ ,reçine ,curcumin,suda eriyebilen  sarı boya bulunur.

Ancak dikkat  tahriş edici özelliğinden dolayı  gastriti  olanlar kullanmamalıdır.

Şifa için alınacaksa  0.25-0.50 gramlık toz günde 3-4 defada yutulur yada 20-50 gram toz 1 litre suda kaynatılır  ve günde 2-3 bardak içilir.

Balla karıştırılarak da alınabilir.Bunun için  125 gram  zerdeçal  yarım kg balla  karıştırılır;sabah  ögle  ve akşam  birer tatlı kaşığı yutulur.

Cilt rahatsızlıklarına  karşı  pomat  yapımında buradan hareketle  güzellik  kremlerinin  yapımında rol alır.

Hardalla iyi gider;mide dostu ,karaciğer ve safra sistemini koruyucu bir baharattır.